గందరగోళపు జన్మ ...

గందరగోళపు జన్మ ...
*****************రథోద్ధతము*********************
కాలగర్భమునఁ గాలు మోపుచున్
నేల తాకిడికిఁ నేను బుట్టెరా
పాల బుగ్గలనుఁ బాల స్వచ్ఛతన్
మేలు జన్మయని మెచ్చినానుగా (1)

నమ్మకమ్ములకు నాన్న, అమ్మలన్
వమ్ము చేయరను బంధు మిత్రులన్
నెమ్మి జూపగల నేస్తమందునన్
కమ్మగా దలఁచుఁ గల్మషమ్ముతో (2)

ప్రేమ భావనలఁ బ్రీతి పెంచగన్
ఏమి జన్మయని నెక్కు పెట్టెరా
చీమ జాతికినిఁ జేటు చెయ్యరే
ఏమి మానవులు నిట్లు శుద్ధులౌ (3)

సత్యమాడగల సాధువందురే
నిత్యహింసలను నేర్వరాదనెన్
కృత్యముల్ కని నకృత్యమొద్దనెన్
ముత్యమౌదునని ముద్దులెట్టుచున్ (4)

.......

ఇంతలోనదియు నేల మారెరా
వంతులేసుకొనిఁ బంతమొందుచున్
చెంత స్వార్ధములఁ జేదు భావముల్
ఎంత నమ్మగలఁ నిట్టి పుట్టుకన్ (5)

డాబు ప్రేమలని డబ్బు ముఖ్యమౌ
జేబు నింపుటకు జీవితమ్ముగా
మా బడిన్ చదువు మార్పు నేర్పుచున్
నీ బలమ్ములను నెట్ట మందురే (6)

నీది నాదనుచు నింద మోపుచున్
వేదవాక్యములు వీడు చుండుచున్
మేదినిన్ విఱచి మీరు వేరనిన్
వాదముల్ పెఱిగి వాఁగు లెక్కువౌ (7)

వేరు వర్గమను వెఱ్ఱి వెఱ్ఱిగా
వేరు వర్ణమను వెఱ్ఱి కొందఱున్
వేరు లింగమను వెఱ్ఱి వింతలన్
వేరు కోరుకొని విగ్రహించురా (8)

విగ్రహించు = కొట్లాడు, క్రుమ్ములాడు

నీతివాక్యములు నేడు చెప్పుచున్
కోతికార్యములు కూర్చి చూపుచున్
జాతి బాలలను సంస్కరించు నీ
రాతి మానవుల రంగు చూడరా (9)
**************************************
రథోద్ధతము (పరాంతికము)
ఈ పద్య ఛందస్సుకే పరాంతికము అనే ఇతర నామము కూడా కలదు.
వృత్తం రకానికి చెందినది
త్రిష్టుప్పు ఛందమునకు చెందిన 699 వ వృత్తము.
11 అక్షరములు ఉండును.
16 మాత్రలు ఉండును.
మాత్రా శ్రేణి: U I U - I I I - U I U - I U
4 పాదములు ఉండును.
ప్రాస నియమం కలదు
ప్రతి పాదమునందు 7 వ అక్షరము యతి స్థానము
ప్రతి పాదమునందు ర , న , ర , వ(లగ) గణములుండును.