బీశెట్టి అప్పయమ్మ

బీశెట్టి అప్పయమ్మ - నా చిననాటి తోడు
*************కనకప్రభ**************
మన బామ్మ లంత మన మంచి గోరుచున్
తన వారికన్చుఁ దమ తప్పులొప్పులున్
విను గాధలందు వెనువెంట నేర్పుచున్
మనలోన నుండు మన మాతృదేవతల్ (1)

అటువంటి బామ్మ యను "యప్పయమ్మ" నా
కెటువంటి లోటు నెదురించి వచ్చినా
మటుమాయమంటు మది మంట లార్పుచున్
ఇటు పద్యమందు నెదనెంచి వచ్చెరా! (2)

ముసలమ్మఁ జూడ మొగమున్ ప్రకాశమున్
ముసలయ్య మాట మురి ముచ్చటందునా
బసిపిల్లలందుఁ బనిపాటలందుఁ దా
రసపెట్టు బామ్మ! ప్రతిరాజమాతరా ! (3)

కడియాలఁ గూడు కళ, కంకణమ్ముతోఁ
ఒడికట్టు తోడు నొక యూపు నూపుచున్
బిడియాలుఁ గొన్ని బిగబెట్టు మామ్మగా
కడు నిండు రూపుఁ గనకమ్ము కానదా! (4)
ఒడికట్టు = ఒడ్డాణము

చదివింది లేదు జలజంతువన్చుఁ నా
పదహారు నిండు ప్రజపాలకన్చుఁ నా
విధిలేని రాణి విలపించునన్చుఁ నా
గదలన్ని జెప్పి కథ కంచి కన్నదిన్! (5)

వరిచేల జానపద పాటలన్నియున్
మురిపంగఁ బాడి, ముదమున్ తనిచ్చుచున్
ఝరి పారు నట్టు సరిసాటి యెవ్వరౌ
దరిచేరు నెల్ల తన తన్మయత్వమున్ (6)
ఝరి - నది
****************************************
కనకప్రభ (మంజుభాషిణి , జయా , నందినీ , ప్రబోధితా , మనోవతీ , విలంబితా , సునందినీ , సుమంగలీ)
వృత్తం రకానికి చెందినది
అతిజగతి ఛందమునకు చెందిన 2796 వ వృత్తము.
13 అక్షరములు ఉండును.
18 మాత్రలు ఉండును.
మాత్రా శ్రేణి: I I U - I U I - I I U - I U I - U
4 పాదములు ఉండును.
ప్రాస నియమం కలదు
ప్రతి పాదమునందు 9 వ అక్షరము యతి స్థానము
ప్రతి పాదమునందు స , జ , స , జ , గ గణములుండును.

*** మోహనరావు గారు యతి 7 గా ఉంచుట జూసి రెండూ సరిపోయేలా 7,9 అక్షరములు యతిగా నా ప్రయత్నము ***